Dag 2: Concentratiekamp Alzhir - Geen vrolijke plek, wel een bezoek dat bijblijft.

Het concentratiekamp Alzhir - Indrukwekkend en stilmakend.

Een van de meest aangrijpende bezoeken tijdens een verblijf in Astana is zonder twijfel het voormalige concentratiekamp ALZHIR. Dit kamp, voluit Akmolinsk Camp for Wives of Traitors to the Motherland, is vandaag een herdenkings- en museumcomplex dat herinnert aan een bijzonder donkere periode uit de Sovjetgeschiedenis. Een 40 km ten westen van Astana, midden in de uitgestrekte steppe ligt deze stille herdenkingsplaats, waar de geschiedenis nog voelbaar aanwezig is.

'Arch of Sorrow" - Toegang tot het kamp.

ALZHIR Memorial Museum ontstond tijdens de periode van de grote zuiveringen onder Joseph Stalin, een periode die bekendstaat als de Grote Zuivering. In dit kamp werden geen gewone gevangenen opgesloten, maar vrouwen van mannen die door het regime als “vijanden van het volk” waren bestempeld. Zonder zelf iets misdaan te hebben, werden zij naar dit afgelegen kamp in de Kazachse steppe gedeporteerd.

Treinwagons voor het transport van de gevangen vrouwen en kinderen.

We wandelen door de toegangspoort en komen terecht in een open landschap. Het is moeilijk voor te stellen dat hier ooit duizenden vrouwen gevangen zaten, vaak enkel omdat hun echtgenoot als “vijand van het volk” werd bestempeld. 

Deze treinwagons werden gebruikt voor het transport van vrouwen en kinderen naar Alzhir.

'The Stalin Wagon', gebouwd in 1927 in Odessa en waarin 70 gevangenen werden getransporteerd.

Barakken waar de gevangenen verbleven.

Tussen 1938 en 1953 zaten hier naar schatting meer dan 18.000 vrouwen gevangen. Velen van hen waren hoogopgeleid: artsen, leerkrachten, actrices en wetenschappers. Hun enige “misdaad” was dat hun echtgenoot was gearresteerd. De omstandigheden in het kamp waren extreem zwaar: bittere kou in de winter, hitte in de zomer, honger, dwangarbeid en totale isolatie van de buitenwereld. Kinderen werden vaak bij hun moeder weggehaald en in staatsinstellingen ondergebracht.

Wachttorens en prikkeldraad voor bewaking.

Vandaag is ALZHIR een indrukwekkend museum en herdenkingsplaats. Het complex bestaat uit een museumgebouw, monumenten en reconstructies van barakken. In het museum vertellen persoonlijke verhalen, foto’s en documenten het tragische verhaal van duizenden vrouwen. 

Muur met de namen van vele slachtoffers.

Vooral de getuigenissen maken een diepe indruk en geven een gezicht aan de vaak anonieme slachtoffers van het stalinistische systeem.

Een bezoek aan ALZHIR is geen “mooie” uitstap, maar wel een bijzonder waardevolle en beklijvende ervaring. Het maakt duidelijk hoe een totalitair regime het leven van onschuldige mensen volledig kon vernietigen. Tegelijk is het een plaats van herdenking en respect voor de slachtoffers, en een belangrijke herinnering aan het belang van vrijheid en mensenrechten.

Dit is zonder twijfel een indrukwekkend en emotioneel bezoek in de omgeving van Astana.

Arch of Sorrow en het memorial complex.